Bệnh tuyến giáp khi mang thai: dấu hiệu nhận biết, nguy cơ đối với thai nhi và cách theo dõi an toàn

Bệnh tuyến giáp khi mang thai là một rối loạn nội tiết có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và sự phát triển của thai nhi nếu không được phát hiện sớm. Các tình trạng như suy giáp hoặc cường giáp làm tăng nguy cơ sảy thai, sinh non, tiền sản giật và thai chậm phát triển. Tìm hiểu dấu hiệu nhận biết, đối tượng cần tầm soát, các phương pháp chẩn đoán và cách theo dõi an toàn trong thai kỳ để bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và bé.

Bệnh tuyến giáp khi mang thai có nguy hiểm không?

Đây là một trong những câu hỏi được nhiều mẹ bầu quan tâm khi nhận kết quả xét nghiệm bất thường hoặc có tiền sử mắc bệnh tuyến giáp trước đó.

Câu trả lời là có thể nguy hiểm nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Tuyến giáp là cơ quan nội tiết đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển của thai nhi, đặc biệt là sự phát triển não bộ và hệ thần kinh trong những tháng đầu thai kỳ. Khi chức năng tuyến giáp của mẹ bị rối loạn, nguy cơ xảy ra các biến chứng như sảy thai, sinh non, tiền sản giật, thai chậm phát triển hoặc ảnh hưởng đến sự phát triển trí tuệ của trẻ có thể tăng lên.

Tuy nhiên, tin vui là phần lớn các trường hợp bệnh tuyến giáp trong thai kỳ đều có thể được kiểm soát hiệu quả nếu được chẩn đoán sớm và theo dõi đúng phác đồ.

Tuyến giáp có vai trò gì đối với phụ nữ mang thai?

Tuyến giáp là một tuyến nội tiết nhỏ nằm ở phía trước cổ, có hình dạng giống cánh bướm. Tuyến này sản xuất hai hormone chính là T3 (Triiodothyronine) và T4 (Thyroxine), giúp điều hòa nhiều hoạt động quan trọng của cơ thể như:

• Chuyển hóa năng lượng.
• Điều hòa thân nhiệt.
• Kiểm soát nhịp tim.
• Phát triển hệ thần kinh.
• Hỗ trợ hoạt động của các cơ quan.

Trong thai kỳ, nhu cầu hormone tuyến giáp tăng lên đáng kể. Đặc biệt trong 12 tuần đầu, thai nhi chưa thể tự sản xuất hormone tuyến giáp nên hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn hormone từ mẹ.

Nếu người mẹ bị suy giáp hoặc cường giáp mà không được kiểm soát tốt, quá trình phát triển của thai nhi có thể bị ảnh hưởng.

Những bệnh tuyến giáp thường gặp trong thai kỳ

Suy giáp thai kỳ

Suy giáp là tình trạng tuyến giáp sản xuất không đủ hormone đáp ứng nhu cầu của cơ thể.

Đây là rối loạn tuyến giáp thường gặp nhất ở phụ nữ mang thai.

Dấu hiệu của suy giáp khi mang thai

Các triệu chứng thường gặp gồm:

• Mệt mỏi kéo dài.
• Buồn ngủ nhiều.
• Da khô.
• Táo bón.
• Tăng cân nhanh.
• Phù nhẹ.
• Tóc khô, dễ gãy rụng.
• Giảm tập trung.

Nhiều dấu hiệu kể trên tương tự những thay đổi sinh lý bình thường trong thai kỳ nên không ít trường hợp được phát hiện khi xét nghiệm máu.

Cường giáp thai kỳ

Cường giáp là tình trạng tuyến giáp hoạt động quá mức, sản xuất nhiều hormone hơn nhu cầu của cơ thể.

Nguyên nhân phổ biến nhất là bệnh Basedow (Graves).

Dấu hiệu của cường giáp khi mang thai

Mẹ bầu có thể gặp các biểu hiện như:

• Tim đập nhanh.
• Hồi hộp.
• Run tay.
• Lo lắng quá mức.
• Đổ nhiều mồ hôi.
• Khó ngủ.
• Sụt cân hoặc tăng cân ít.
• Không chịu được nóng.

Nếu không được điều trị, cường giáp có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng cho cả mẹ và thai nhi.

Bệnh tuyến giáp ảnh hưởng đến thai nhi như thế nào?

Một trong những lý do khiến bác sĩ sản khoa đặc biệt quan tâm đến bệnh lý tuyến giáp là vì hormone tuyến giáp có vai trò quan trọng trong sự phát triển của não bộ thai nhi.

Đối với suy giáp

Khi người mẹ thiếu hormone tuyến giáp, thai nhi có thể đối mặt với nguy cơ:

• Chậm phát triển trong tử cung.
• Trẻ nhẹ cân khi sinh.
• Tăng nguy cơ sinh non.
• Ảnh hưởng đến sự phát triển thần kinh.
• Giảm khả năng học tập và nhận thức trong tương lai nếu tình trạng suy giáp nặng kéo dài.

Đối với cường giáp

Cường giáp không kiểm soát tốt có thể làm tăng nguy cơ:

• Thai chậm phát triển.
• Sinh non.
• Nhịp tim thai bất thường.
• Cường giáp sơ sinh.
• Thai lưu trong các trường hợp nặng.

Việc phát hiện sớm giúp giảm đáng kể các nguy cơ này.

Bệnh tuyến giáp ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ bầu ra sao?

Không chỉ tác động đến thai nhi, bệnh tuyến giáp còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người mẹ.

Biến chứng của suy giáp

• Thiếu máu thai kỳ.
• Tăng huyết áp thai kỳ.
• Tiền sản giật.
• Bong nhau non.
• Băng huyết sau sinh.

Biến chứng của cường giáp

• Rối loạn nhịp tim.
• Suy tim.
• Tăng huyết áp.
• Tiền sản giật.
• Cơn bão giáp (biến chứng hiếm gặp nhưng nguy hiểm).

Do đó, việc theo dõi chức năng tuyến giáp trong suốt thai kỳ là rất cần thiết đối với những thai phụ có nguy cơ.

Những ai nên tầm soát bệnh tuyến giáp khi mang thai?

Không phải tất cả phụ nữ mang thai đều cần xét nghiệm tuyến giáp thường quy. Tuy nhiên, các nhóm nguy cơ cao nên được tầm soát sớm.

Bao gồm:

• Có tiền sử mắc bệnh tuyến giáp.
• Đã từng phẫu thuật tuyến giáp.
• Có người thân mắc bệnh tuyến giáp.
• Đang điều trị vô sinh hoặc hiếm muộn.
• Tiền sử sảy thai liên tiếp.
• Sinh non không rõ nguyên nhân.
• Mắc bệnh tự miễn.
• Đái tháo đường type 1.
• Có bướu cổ.
• Có các triệu chứng nghi ngờ rối loạn tuyến giáp.

Nhiều chuyên gia khuyến cáo phụ nữ nên đánh giá chức năng tuyến giáp ngay từ giai đoạn chuẩn bị mang thai nếu thuộc nhóm nguy cơ cao.

Chẩn đoán bệnh tuyến giáp trong thai kỳ bằng cách nào?

Bác sĩ thường chỉ định các xét nghiệm sau:

Xét nghiệm TSH

TSH là chỉ số được sử dụng phổ biến nhất để đánh giá chức năng tuyến giáp.

TSH tăng thường gợi ý suy giáp, trong khi TSH giảm có thể liên quan đến cường giáp.

Xét nghiệm FT4

FT4 giúp đánh giá nồng độ hormone tuyến giáp tự do trong máu.

Xét nghiệm kháng thể tuyến giáp

Được thực hiện trong một số trường hợp nghi ngờ bệnh tự miễn.

Siêu âm tuyến giáp

Giúp đánh giá kích thước, cấu trúc và các bất thường của tuyến giáp.

Điều quan trọng là các chỉ số tuyến giáp ở phụ nữ mang thai có thể khác với người bình thường nên cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá.

Điều trị bệnh tuyến giáp khi mang thai

Điều trị suy giáp

Phương pháp điều trị chủ yếu là bổ sung hormone tuyến giáp bằng thuốc.

Mục tiêu là duy trì nồng độ hormone ở mức phù hợp để đáp ứng nhu cầu của cả mẹ và thai nhi.

Thai phụ cần:

• Uống thuốc đúng giờ.
• Tái khám theo lịch hẹn.
• Xét nghiệm định kỳ.
• Không tự ý thay đổi liều thuốc.

Điều trị cường giáp

Tùy từng giai đoạn thai kỳ, bác sĩ sẽ lựa chọn loại thuốc kháng giáp phù hợp nhằm kiểm soát bệnh đồng thời hạn chế ảnh hưởng đến thai nhi.

Trong quá trình điều trị, thai phụ cần được theo dõi sát để điều chỉnh thuốc khi cần thiết.

Chế độ dinh dưỡng cho mẹ bầu mắc bệnh tuyến giáp

Dinh dưỡng hợp lý góp phần hỗ trợ kiểm soát bệnh hiệu quả hơn.

Nên bổ sung

• Muối iod theo khuyến cáo.
• Cá biển, tôm, cua.
• Sữa và các chế phẩm từ sữa.
• Trứng.
• Rau xanh.
• Trái cây tươi.

Lưu ý

Không nên tự ý sử dụng các thực phẩm chức năng hoặc sản phẩm bổ sung iod liều cao nếu chưa được bác sĩ tư vấn.

Việc bổ sung quá nhiều iod cũng có thể gây ảnh hưởng đến chức năng tuyến giáp.

Câu hỏi thường gặp về bệnh tuyến giáp khi mang thai

Bị suy giáp có mang thai được không?

Có. Nếu được điều trị và kiểm soát tốt, đa số phụ nữ suy giáp vẫn có thể mang thai và sinh con khỏe mạnh.

Cường giáp có phải mổ lấy thai không?

Không. Phương pháp sinh sẽ phụ thuộc vào tình trạng sản khoa và sức khỏe của mẹ, không chỉ dựa trên việc mắc bệnh tuyến giáp.

Có cần xét nghiệm tuyến giáp trước khi mang thai không?

Những phụ nữ thuộc nhóm nguy cơ cao nên được kiểm tra chức năng tuyến giáp trước khi mang thai để giảm nguy cơ biến chứng.

Bệnh tuyến giáp có di truyền cho con không?

Một số bệnh tuyến giáp có yếu tố gia đình, tuy nhiên không phải tất cả trẻ sinh ra từ mẹ mắc bệnh tuyến giáp đều mắc bệnh.

Sau sinh có cần tiếp tục theo dõi tuyến giáp không?

Có. Một số phụ nữ có thể xuất hiện viêm tuyến giáp sau sinh hoặc thay đổi nhu cầu điều trị sau khi sinh con.

Khi nào mẹ bầu nên đi khám?

Bạn nên đến cơ sở y tế chuyên khoa nếu có các biểu hiện như:

• Tim đập nhanh kéo dài.
• Mệt mỏi bất thường.
• Tăng hoặc giảm cân không rõ nguyên nhân.
• Run tay.
• Bướu cổ.
• Tiền sử bệnh tuyến giáp.
• Khó có thai hoặc sảy thai nhiều lần.

Việc thăm khám sớm giúp phát hiện bệnh từ giai đoạn đầu và xây dựng kế hoạch chăm sóc thai kỳ phù hợp.

Kết luận

Bệnh tuyến giáp là một trong những rối loạn nội tiết thường gặp ở phụ nữ mang thai. Dù là suy giáp hay cường giáp, việc phát hiện sớm, theo dõi định kỳ và điều trị đúng chỉ định đều có thể giúp mẹ bầu có một thai kỳ an toàn và khỏe mạnh. Nếu bạn đang mang thai hoặc chuẩn bị mang thai, đừng bỏ qua việc kiểm tra chức năng tuyến giáp khi có yếu tố nguy cơ hoặc theo khuyến cáo của bác sĩ. Chủ động chăm sóc sức khỏe tuyến giáp chính là một trong những bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe của cả mẹ và bé.

Để được tư vấn và đặt lịch khám tại Sản phụ khoa - Skymec vui lòng liên hệ qua:
Địa chỉ: 59 Thiên Lôi, An Biên, Hải Phòng

.