SONG THAI THỤ TINH TRONG ỐNG NGHIỆM VÀ NGUY CƠ TIỀN SẢN GIẬT

Mang song thai – đặc biệt là song thai thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) – ngày càng phổ biến nhờ sự phát triển của các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản. Tuy nhiên, song hành với tỷ lệ mang thai đôi tăng lên là nguy cơ xuất hiện các biến chứng sản khoa, trong đó tiền sản giật (TSG) là biến chứng được quan tâm hàng đầu.

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng song thai, đặc biệt là song thai IVF, làm tăng nguy cơ TSG so với thai đơn. Mức độ tăng nguy cơ phụ thuộc vào cơ chế bệnh sinh, sự ảnh hưởng lên nhau thai, tình trạng mạch máu tử cung và nhiều yếu tố khác.

Mối liên hệ giữa song thai thụ tinh trong ống nghiệm và nguy cơ tiền sản giật

1. Cơ chế nguy cơ tăng cao

Ở song thai IVF, nguy cơ TSG gia tăng do:

• Khối lượng nhau thai lớn hơn: Song thai có khối lượng nhau lớn hơn thai đơn → làm tăng nhu cầu về tưới máu của mẹ. Khi không đáp ứng đủ, nhau thai dễ rơi vào tình trạng thiếu máu – yếu tố quan trọng trong cơ chế gây TSG.

• Rối loạn chức năng nội mạc mạch máu: Thai đôi làm tăng mức độ căng thẳng oxy hóa, tăng hoạt động của các yếu tố gây viêm, dẫn đến rối loạn chức năng nội mạc mạch máu.

• Yếu tố kỹ thuật của IVF: Nhiều nghiên cứu cho thấy IVF làm thay đổi môi trường nội tiết và miễn dịch của mẹ trong giai đoạn sớm, từ đó thúc đẩy nguy cơ TSG.

2. Định nghĩa tiền sản giật

Tiền sản giật được định nghĩa khi:

Huyết áp ≥ 140/90 mmHg từ tuần thứ 20 của thai kỳ kèm theo Protein niệu ≥ 300 mg/24 giờ hoặc dấu hiệu tổn thương cơ quan đích (gan, thận, thần kinh, huyết học…).

3. Tỷ lệ tiền sản giật ở phụ nữ mang song thai thụ tinh trong ống nghiệm

Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy:

• TSG gặp ở 14–23% phụ nữ mang song thai

• Nguy cơ cao gấp 2–3 lần so với thai đơn

• Riêng nhóm song thai IVF, nguy cơ còn cao hơn nữa

Một phân tích lớn trên 500.000 ca mang thai cho thấy:

• Tỷ lệ TSG ở thai đơn: 3,7%

• Tỷ lệ TSG ở song thai: 12,5%

• Tỷ lệ TSG ở song thai IVF: cao nhất

4. Ảnh hưởng của tiền sản giật đến thai kỳ song thai và kết cục mẹ – con

a. Đối với mẹ

Tiền sản giật ở song thai thường nặng và tiến triển nhanh, có thể gây:

• Suy gan, suy thận

• Hội chứng HELLP

• Sản giật (co giật)

• Xuất huyết não

• Tử vong mẹ nếu không xử trí kịp thời

b. Đối với thai

• Nguy cơ sinh non cao (trước 34 tuần)

• Thai chậm tăng trưởng do nhau thai suy

• Tăng nguy cơ thai chết lưu

• Tăng tỷ lệ nhập NICU sau sinh

5. Quản lý tiền sản giật trong thai kỳ song thai

a. Sàng lọc sớm

Thai phụ — đặc biệt là mang song thai IVF — cần được:

• Khám thai sớm từ 11–13 tuần

• Làm test sàng lọc nguy cơ TSG (Đo huyết áp, chiều dài Doppler động mạch tử cung, PAPP-A, PlGF)

b. Dự phòng bằng aspirin

Hướng dẫn quốc tế khuyến cáo:

• Aspirin liều thấp 100–150 mg/ngày

• Bắt đầu từ tuần 12–16

• Bắt đầu từ tuần 12–16

Đặc biệt hiệu quả ở nhóm nguy cơ cao: song thai, IVF, mẹ tăng huyết áp mạn, béo phì, tiền sử TSG.

c. Theo dõi thai kỳ chặt chẽ

• Khám định kỳ mỗi 2–4 tuần

• Theo dõi huyết áp tại nhà

• Siêu âm phát triển thai 4 tuần/lần

• Kiểm tra Doppler động mạch rốn và tử cung khi cần

• Nhập viện sớm khi có dấu hiệu nặng

Kết luận

Song thai thụ tinh trong ống nghiệm làm tăng đáng kể nguy cơ tiền sản giật do sự thay đổi phức tạp của nhau thai, hệ mạch máu và cơ chế miễn dịch. Việc sàng lọc sớm, dự phòng bằng aspirin, và theo dõi sát đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ biến chứng và cải thiện kết cục mẹ – con.

Việc quản lý thai kỳ song thai, đặc biệt là song thai IVF, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa thai phụ và bác sĩ chuyên khoa để đảm bảo thai kỳ an toàn và khỏe mạnh.

Để được tư vấn và đặt lịch khám tại Sản Phụ khoa - Skymec vui lòng liên hệ qua:
Địa chỉ: 59 Thiên Lôi, Phường An Biên, Thành phố Hải Phòng.

Chi tiết đường đi tại: https://g.co/kgs/jVB3fRi